Süd vəzi xərçəngi ən çox süd vəzisində hiss olunan düyünlə əlaqələndirilsə də, xəstəlik hər zaman bu əlamətlə başlamır. Bəzi xəstələrdə heç bir düyün olmadan da süd vəzi xərçəngi inkişaf edə bilər. Buna görə də yalnız düyünə deyil, süd vəzisində baş verən digər dəyişikliklərə də diqqət yetirmək vacibdir.

Qeyd etmək lazımdır ki, süd vəzisində baş verən hər dəyişiklik xərçəng anlamına gəlmir. Bir çox xoşxassəli xəstəliklər də oxşar simptomlara səbəb ola bilər. Dəqiq diaqnoz yalnız həkim müayinəsi və müvafiq görüntüləmə və laborator müayinələr əsasında qoyulur.

Erkən diaqnoz süd vəzi xərçənginin uğurlu müalicəsində ən mühüm amillərdən biridir. Süd vəzisində yeni və ya qeyri-adi dəyişiklik hiss etdikdə gecikmədən həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.

Süd vəzi xərçənginin erkən əlamətləri

Ən çox rast gəlinən ilkin əlamət süd vəzisində ağrısız düyünün yaranmasıdır. Lakin bütün xəstələr bu düyünü hiss etmirlər. Bir çox hallarda şiş yalnız planlı mammoqrafiya zamanı aşkar edilir.

Erkən mərhələdə şiş adətən çox kiçik olur və nə gözlə görünür, nə də əl ilə hiss edilir. Buna görə də müntəzəm mammoqrafik skrininq xəstəliyin erkən aşkarlanmasında mühüm rol oynayır.

Erkən mərhələdə aşağıdakı dəyişikliklər müşahidə oluna bilər:

· süd vəzisində və ya qoltuqaltında düyün;

· süd vəzisinin ölçüsünün və ya formasının dəyişməsi;

· süd vəzi dərisinin qızarması və ya şişməsi;

· dəridə çökəkliklərin və ya büzüşmələrin yaranması;

· məmənin içəri çəkilməsi;

· məmə ətrafında qabıqlanma və ya soyulma;

· ana südü ilə əlaqəsi olmayan məmə ifrazatı, xüsusilə qanlı ifrazat;

· süd vəzisində və ya məmə nahiyəsində ağrı.

İnvaziv süd vəzi xərçənginin simptomları

İnvaziv süd vəzi xərçəngi xərçəng hüceyrələrinin süd axacaqlarından və ya lobullardan ətraf toxumalara yayılması ilə xarakterizə olunur.

Ən çox rast gəlinən simptomlar bunlardır:

· süd vəzisində sərt və hərəkətsiz düyün;

· süd vəzisinin tam və ya qismən şişməsi;

· dəridə portağal qabığını xatırladan görünüş;

· dərinin qalınlaşması və ya qızarması;

· məmə ucunun içəri çəkilməsi;

· məmə və ya süd vəzi dərisinin qalınlaşması;

· qoltuqaltı limfa düyünlərinin böyüməsi.

Qeyri-invaziv süd vəzi xərçəngi

Qeyri-invaziv və ya 0-cı mərhələ süd vəzi xərçəngi adətən heç bir simptom vermir.

Duktal karsinoma in situ (DCIS)

Bu növ süd vəzi xərçəngi əksər hallarda heç bir klinik əlamət yaratmır.

Nadir hallarda:

· kiçik düyün;

· məmə ifrazatı

müşahidə edilə bilər.

Əksər xəstələrdə diaqnoz mammoqrafiya vasitəsilə qoyulur.

Lobulyar karsinoma in situ (LCIS)

LCIS adətən:

· heç bir simptom vermir;

· mammoqrafiyada görünmür.

Bu vəziyyət çox vaxt başqa səbəbdən aparılan biopsiya zamanı təsadüfən aşkar edilir.

İltihablı süd vəzi xərçəngi

İltihablı süd vəzi xərçəngi nadir, lakin çox aqressiv formadır.

Digər növlərdən fərqli olaraq əksər hallarda düyün əmələ gətirmir.

Əsas simptomlar:

· süd vəzisinin sürətlə qızarması;

· şişkinlik;

· istilik hissi;

· qaşınma;

· yanğı hissi;

· süd vəzisinin ağırlaşması;

· portağal qabığı görünüşü;

· məmə ucunun içəri çəkilməsi;

· qoltuqaltı və ya körpücük sümüyü üstündə limfa düyünlərinin böyüməsi.

Bu simptomlar çox qısa müddətdə inkişaf edə bilər və antibiotik müalicəsinə baxmayaraq keçmirsə, təcili onkoloji müayinə tələb olunur.

Metastatik süd vəzi xərçənginin simptomları

Xərçəng digər orqanlara yayıldıqda simptomlar metastazın yerləşdiyi nahiyədən asılı olur.

Sümüklərə yayılma

· sümük ağrıları;

· sınıqlar;

· qanda kalsiumun artması;

· qəbizlik;

· halsızlıq.

Ağciyərlərə yayılma

· nəfəs darlığı;

· uzunmüddətli öskürək;

· sinə ağrısı;

· güclü yorğunluq.

Qaraciyərə yayılma

· ürəkbulanma;

· qarında şişkinlik;

· ayaqlarda ödem;

· dərinin və gözlərin saralması;

· dəri qaşınması.

Beyinə yayılma

· güclü baş ağrıları;

· yaddaş pozğunluğu;

· görmə problemləri;

· nitq pozğunluğu;

· hərəkət çətinliyi;

· qıcolmalar.

Papillyar süd vəzi xərçəngi

Bu nadir xərçəng növü çox vaxt mammoqrafiya zamanı aşkarlanır.

Əlamətləri:

· təxminən 2–3 sm ölçüdə düyün;

· məmədən qanlı ifrazat.

Süd vəzisinin angiosarkoması

Bu, süd vəzisinin çox nadir rast gəlinən bədxassəli şişidir.

Əsas simptomları:

· dəridə göyərməyə bənzər bənövşəyi ləkələr;

· qanaya bilən düyünlər;

· dərinin şişməsi;

· bəzi hallarda süd vəzi düyünü.

Fillodes şişi

Fillodes şişlərinin əksəriyyəti xoşxassəlidir, lakin təxminən 25%-i bədxassəli ola bilər.

Simptomları:

· sürətlə böyüyən düyün;

· dərinin gərilməsi;

· adətən ağrısız olması.

Bu şişlər çox vaxt cərrahi yolla çıxarılır.

Kişilərdə süd vəzi xərçəngi

Süd vəzi xərçəngi kişilərdə nadir rast gəlinsə də, mümkündür.

Əsas simptomlar:

· ağrısız düyün;

· süd vəzisində qalınlaşma;

· məmə ucunun içəri çəkilməsi;

· məmə ətrafında qızartı və ya dəri dəyişiklikləri;

· məmədən ifrazat.

Süd vəzi xərçəngi hər zaman ağrılı düyünlə başlamır. Bəzi xəstələrdə ilk əlamətlər süd vəzisinin formasının dəyişməsi, dəri və ya məmə ucunda dəyişikliklər, qızartı, şişkinlik və ya məmə ifrazatı ola bilər. Həm qadınlar, həm də kişilər süd vəzilərində yaranan hər hansı yeni və ya qeyri-adi dəyişikliyi diqqətdən kənarda qoymamalı və vaxt itirmədən həkimə müraciət etməlidirlər. Erkən diaqnostika xəstəliyin uğurlu müalicəsi və sağqalma göstəricilərinin artırılması üçün əsas şərtlərdən biridir.