Süd vəzisində düyün qadınların həkimə müraciət etməsinə səbəb olan ən çox rast gəlinən şikayətlərdən biridir. Lakin süd vəzisində hiss olunan hər düyün xərçəng demək deyil. Statistik məlumatlara görə, 10 süd vəzi düyünündən təxminən 8-i xoşxassəli (benign) olur.

Buna baxmayaraq, hər yeni yaranmış və ya dəyişiklik göstərən düyün mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Erkən diaqnoz süd vəzi xərçənginin uğurlu müalicəsində əsas rol oynayır.

Süd vəzi düyünü nədir?

Süd vəzi düyünü süd vəzisində və ya qoltuqaltı nahiyədə hiss edilən lokal şişkinlik və ya toxuma qalınlaşmasıdır. Onun ölçüsü çox kiçikdən böyük ölçülərə qədər dəyişə bilər.

Düyün müxtəlif səbəblərdən yarana bilər:

· maye ilə dolu kistalar;

· fibroz toxuma dəyişiklikləri;

· xoşxassəli şişlər;

· infeksiyalar;

· bədxassəli şişlər (xərçəng).

Süd vəzi düyünü necə hiss olunur?

Süd vəzi düyünlərinin quruluşu müxtəlif ola bilər.

Onlar:

· sərt və ya yumşaq;

· hamar və ya nahamar;

· dairəvi və ya qeyri-müntəzəm formalı;

· hərəkətli və ya sabit;

· ağrılı və ya ağrısız ola bilər.

Bəzi qadınlarda düyün menstrual dövr ərzində böyüyə və ya kiçilə bilər.

Xərçəngə aid süd vəzi düyünü necə olur?

Bədxassəli düyünlərin müəyyən xüsusiyyətləri olur, lakin bu xüsusiyyətlər bütün hallarda eyni deyil.

Şübhə doğuran əlamətlər bunlardır:

· sərt konsistensiyalı düyün;

· ətraf toxumalardan aydın seçilməsi;

· zaman keçdikcə hərəkətliliyinin azalması;

· sürətlə böyüməsi;

· dəriyə və ya döş qəfəsinə yapışması.

Bununla yanaşı aşağıdakı dəyişikliklər də müşahidə oluna bilər:

· dəridə çökəklik və ya büzüşmə;

· süd vəzisinin formasının dəyişməsi;

· məmə ucunun içəri çəkilməsi;

· qanlı və ya şəffaf məmə ifrazatı;

· yalnız bir nahiyədə davamlı ağrı.

Süd vəzi düyününün yaranma səbəbləri

Fibrokistik dəyişikliklər

Bu vəziyyət qadınlarda ən çox rast gəlinən səbəblərdən biridir.

Süd vəzisində kiçik maye kisəcikləri və fibroz toxuma əmələ gəlir. Menstrual dövrə uyğun olaraq ölçüləri dəyişə bilər.

Süd vəzi kistaları

Kistalar süd axacaqlarında maye toplanması nəticəsində yaranır.

Ən çox menopauzaya qədər olan qadınlarda müşahidə edilir.

Onlar:

· hamar səthli olur;

· elastik hiss edilir;

· bəzən ağrı verə bilir.

Fibroadenoma

Fibroadenoma gənc qadınlarda ən çox rast gəlinən xoşxassəli süd vəzi şişidir.

Əsas xüsusiyyətləri:

· dairəvi forma;

· hamar səth;

· asan hərəkət etməsi;

· adətən ağrısız olması.

Fillodes şişi

Fillodes şişi süd vəzisinin birləşdirici toxumasından inkişaf edir.

Əksəriyyəti xoşxassəli olsa da, bəzi hallarda bədxassəli ola bilər.

Bu şişlər sürətlə böyüməyə meyllidir və adətən cərrahi yolla çıxarılır.

Süd vəzi kalsifikasiyaları

Süd vəzi toxumasında kalsium çöküntülərinin yaranması bəzi hallarda düyün kimi hiss oluna bilər.

Onların əksəriyyəti xoşxassəlidir və mammoqrafiya zamanı aşkarlanır.

Süd vəzi infeksiyası

Mastit və digər infeksiyalar zamanı aşağıdakılar müşahidə oluna bilər:

· ağrı;

· qızartı;

· şişkinlik;

· sərtləşmiş toxuma;

· irinli abses.

Bu hallar antibiotik və ya digər müalicə tələb edə bilər.

Süd vəzi xərçəngi

Bəzi hallarda süd vəzi düyününün səbəbi bədxassəli şiş olur.

Məhz buna görə hər yeni yaranan düyün diqqətlə qiymətləndirilməlidir.

Süd vəzisinin təbii quruluşu

Bəzi qadınların süd vəzi toxuması təbii olaraq nahamar və düyünlü olur.

Əgər:

· hər iki süd vəzisində oxşar quruluş varsa;

· uzun müddətdir dəyişiklik yoxdursa,

bu, əksər hallarda normal hesab olunur.

Ancaq yeni yaranmış və ya əvvəlkindən fərqli hiss olunan düyün həkim müayinəsi tələb edir.

Süd vəzi düyünü həmişə xərçəngdirmi?

Xeyr.

Süd vəzi düyünlərinin böyük əksəriyyəti xərçəng deyil.

Bununla belə, yalnız klinik müayinə, görüntüləmə üsulları və lazım olduqda biopsiya dəqiq diaqnoz qoymağa imkan verir.

Həkim müayinəsi zamanı nə baş verir?

Həkim əvvəlcə:

· şikayətlərinizi dinləyir;

· tibbi və ailə anamnezini öyrənir;

· süd vəzilərini və qoltuqaltı limfa düyünlərini müayinə edir.

Sonra ehtiyac olduqda aşağıdakı müayinələr təyin edilir:

· mammoqrafiya;

· süd vəzi ultrasəs müayinəsi;

· MRT;

· biopsiya.

Süd vəzi düyünü öz-özünə keçə bilərmi?

Bəzi düyünlər, xüsusilə hormonal dəyişikliklərlə əlaqəli olanlar, menstrual dövr bitdikdən sonra kiçilə və ya tamamilə yox ola bilər.

Lakin hər hansı düyünün səbəbi mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Müalicə necə aparılır?

Müalicə səbəbdən asılıdır.

İstifadə olunan üsullar bunlardır:

· müşahidə və müntəzəm nəzarət;

· antibiotik müalicəsi;

· kistanın drenajı;

· biopsiya;

· cərrahi əməliyyat;

· kimyaterapiya;

· radioterapiya;

· hormonal və ya hədəfli terapiya.

Süd vəzi sağlamlığını necə qorumaq olar?

Riski azaltmaq və erkən diaqnozu təmin etmək üçün aşağıdakılar tövsiyə olunur:

· Süd vəzilərində baş verən dəyişiklikləri izləyin.

· Müntəzəm özünümüayinə aparın.

· Yaşınıza və risk qrupunuza uyğun skrininq müayinələrindən keçin.

· Ailə anamnezində dəyişiklik olduqda həkiminizi məlumatlandırın.

· Süd vəzi toxumasının sıxlığı barədə məlumatlı olun.

Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda gecikmədən həkimə müraciət edin:

· yeni yaranmış düyün;

· qoltuqaltında şişkinlik;

· süd vəzisinin ölçü və formasının dəyişməsi;

· məmə ucunun içəri çəkilməsi;

· qanlı və ya şəffaf məmə ifrazatı;

· dəridə qızartı, portağal qabığı görünüşü və ya çökəklik;

· səbəbi bilinməyən davamlı ağrı.

Kişilərdə süd vəzi düyünü

Kişilərdə də süd vəzi nahiyəsində düyün yarana bilər. Bunun ən geniş yayılmış səbəbi ginekomastiya olsa da, nadir hallarda süd vəzi xərçəngi də rast gəlinir. Buna görə kişilərdə yaranan yeni düyünlər də həkim tərəfindən mütləq qiymətləndirilməlidir.

Süd vəzisində düyünlərin əksəriyyəti xoşxassəli olsa da, onların səbəbini yalnız tibbi müayinə müəyyən edə bilər. Düyünün ağrılı və ya ağrısız olması xərçəngi təsdiqləmir və ya istisna etmir. Süd vəzisində və ya qoltuqaltı nahiyədə yeni yaranmış düyün, dəridə dəyişiklik, məmə ifrazatı və ya digər qeyri-adi əlamətlər müşahidə etdikdə vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək erkən diaqnostika və uğurlu müalicə üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.