Süd vəzi biopsiyası nədir?

Süd vəzi biopsiyası həkimin süd vəzi toxumasından kiçik nümunə götürərək onu mikroskop altında araşdırması prosedurudur. Bu müayinə adətən süd vəzisində olan dəyişikliklərin xərçəng olub-olmadığını müəyyən etmək üçün aparılır.

Biopsiya süd vəzi xərçəngini dəqiq təsdiqləməyin və ya istisna etməyin yeganə yoludur. Lakin biopsiya təyin olunması mütləq xərçəng olduğu anlamına gəlmir. Süd vəzi biopsiyası edilən insanların böyük hissəsində nəticə xoşxassəli olur.

Süd vəzi biopsiyası nə zaman edilir?

Həkimlər adətən görüntüləmə müayinələrində şübhəli dəyişiklik aşkarlandıqda biopsiya təyin edirlər.

Biopsiya aşağıdakı hallarda lazım ola bilər:

• süd vəzisində əllə hiss olunan düyün və ya qalınlaşma olduqda;
• mammoqrafiyada şübhəli sahə göründükdə;
• ultrasəs müayinəsində qeyri-adi dəyişiklik aşkarlandıqda;
• məmə ucunda qabıqlanma, çökəklik və ya qeyri-adi ifrazat olduqda.

Süd vəzi biopsiyasının növləri

Biopsiyanın müxtəlif növləri mövcuddur. Həkim süd vəzisindəki dəyişikliklərə uyğun olaraq ən uyğun üsulu seçir.

İncə iynə biopsiyası (Fine-needle aspiration – FNA)

Bu üsulda nazik iynə vasitəsilə süd vəzisindən maye və ya hüceyrə nümunəsi götürülür.

Adətən:

• kistaların yoxlanılması;
• hüceyrələrin xərçəng olub-olmadığının müəyyən edilməsi

üçün istifadə olunur.

Qalın iynə biopsiyası (Core needle biopsy)

Bu ən çox istifadə olunan biopsiya növlərindən biridir.

Bu zaman daha qalın iynə vasitəsilə süd vəzi toxumasından kiçik hissələr götürülür.

Üstünlüyü:

• daha çox toxuma nümunəsi əldə edilir;
• xərçəngin tipi və xüsusiyyətləri haqqında daha ətraflı məlumat verir.

Cərrahi biopsiya

Bu üsulda şübhəli sahənin bir hissəsi və ya hamısı əməliyyat yolu ilə çıxarılır.

İki əsas növü vardır:

Eksizion biopsiya (lumpektomiya)

Şübhəli toxumanın tam çıxarılmasıdır.

İnsizion biopsiya

Yalnız şübhəli sahənin bir hissəsi götürülür.

Süd vəzi biopsiyasına necə hazırlaşmaq lazımdır?

Biopsiyadan əvvəl həkimə aşağıdakılar barədə məlumat vermək vacibdir:

• hamiləlik ehtimalı;
• qan durulaşdırıcı dərmanların istifadəsi;
• aspirin və ya bitki mənşəli əlavələrin qəbulu;
• allergiyalar;
• digər xəstəliklər və əvvəlki əməliyyatlar.

Biopsiya zamanı nə baş verir?

Prosedur biopsiyanın növündən asılıdır.

İncə və ya qalın iynə biopsiyası zamanı:

• süd vəzi nahiyəsinə yerli keyitmə vurulur;
• iynə görüntüləmə (ultrasəs, mammoqrafiya və ya MRT) nəzarəti ilə yerləşdirilir;
• toxuma nümunəsi götürülür.

Bəzi hallarda biopsiya edilən yerə kiçik metal marker yerləşdirilir. Bu marker gələcək görüntüləmə zamanı həmin nahiyənin tapılmasına kömək edir.

Cərrahi biopsiya zamanı:

• ümumi keyitmə tətbiq oluna bilər;
• kəsik vasitəsilə toxuma çıxarılır;
• yara tikişlə bağlanır.

Süd vəzi biopsiyası nə qədər davam edir?

Müddət biopsiyanın növündən asılıdır:

• incə iynə biopsiyası: təxminən 10–15 dəqiqə;
• qalın iynə biopsiyası: 20–60 dəqiqə;
• cərrahi biopsiya: təxminən 1 saata qədər.

Biopsiyadan sonra bərpa

Əksər insanlar biopsiyadan sonra qısa müddətdə gündəlik fəaliyyətlərinə qayıda bilirlər.

Mümkün hallar:

• yüngül ağrı;
• göyərmə;
• şişkinlik;
• həssaslıq.

Qalın iynə biopsiyasından sonra bir neçə gün ağır fiziki fəaliyyətdən uzaq durmaq tövsiyə oluna bilər.

Süd vəzi biopsiyasının risklər

Ən çox rast gəlinən yan təsirlər:

• göyərmə;
• qanama;
• şişkinlik;
• ağrı;
• infeksiya.

Ciddi ağırlaşmalar çox nadir hallarda baş verir.

Biopsiya nəticələri nə göstərir?

Biopsiya nəticəsində laboratoriya mütəxəssisləri toxumanı araşdırır və aşağıdakı məlumatları müəyyən edirlər:

• hüceyrələrin xərçəng olub-olmaması;
• xərçəngin tipi;
• şişin xüsusiyyətləri;
• hüceyrələrin böyümə sürəti.

Əlavə olaraq aşağıdakılar yoxlanıla bilər:

• ER (estrogen reseptoru);
• PR (progesteron reseptoru);
• HER2 statusu.

Bu nəticələr müalicə planının seçilməsində mühüm rol oynayır.

Biopsiya xərçəng göstərərsə nə baş verir?

Əgər nəticə süd vəzi xərçəngini göstərərsə, patoloji hesabatda adətən aşağıdakılar qeyd olunur:

• şişin tipi (invaziv və ya qeyri-invaziv);
• şişin dərəcəsi (grade);
• hormon reseptorlarının vəziyyəti;
• HER2 statusu.

Bu məlumatlara əsasən həkim uyğun müalicə planı hazırlayır.

Biopsiya ağrılıdırmı?

Əksər insanlar biopsiya zamanı güclü ağrı hiss etmirlər.

Hiss edilə bilənlər:

• iynə vurularkən yüngül sancı;
• təzyiq hissi;
• prosedur zamanı narahatlıq.

Biopsiyadan sonra nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda həkimlə əlaqə saxlamaq lazımdır:

• yüksək hərarət;
• biopsiya yerində artan qızartı;
• güclü ağrı;
• yayılan böyük göyərmə;
• yara nahiyəsində infeksiya əlamətləri.

Süd vəzi biopsiyasının nəticəsi nə vaxt çıxır?

Adətən biopsiya nəticələri 1–2 həftə ərzində hazır olur.

Nəticələri gözləmək narahatlıq yarada bilər, lakin nəticə çıxmadan xərçəng diaqnozu qoymaq mümkün deyil.

Süd vəzi biopsiyası süd vəzisindəki şübhəli dəyişikliklərin səbəbini müəyyən etmək üçün ən dəqiq müayinələrdən biridir. Biopsiyanın aparılması xərçəng olduğu anlamına gəlmir. Müayinə nəticəsində bir çox hallarda xoşxassəli dəyişikliklər aşkar edilir. Erkən və düzgün diaqnoz isə uyğun müalicənin seçilməsi üçün əsas addımdır.