Tomosintezin üstünlüyü nədir? Süd vəzi diaqnostikasında 3D görüntüləmənin rolu
Süd vəzi xəstəliklərinin erkən aşkarlanması üçün istifadə olunan görüntüləmə üsulları daim inkişaf edir. Bu sahədə müasir texnologiyalardan biri rəqəmsal tomosintez mammoqrafiyasıdır (Digital Breast Tomosynthesis – DBT).
Tomosintezin əsas üstünlüyü süd vəzi toxumasını müxtəlif qatlar üzrə qiymətləndirməyə imkan verməsi və adi ikiölçülü (2D) mammoqrafiyada yaranan toxuma üst-üstə düşməsini azaltmasıdır. Beləliklə, həkim süd vəzi toxumasını daha ətraflı şəkildə analiz edə bilər.
Bu texnologiyanı müəyyən mənada adi döş qəfəsi rentgenoqrafiyası ilə kompüter tomoqrafiyası (KT) arasındakı fərqə bənzətmək olar. Adi rentgen görüntüsündə müxtəlif anatomik strukturlar bir-birinin üzərinə düşə bilər. KT-də isə toxumalar ayrı-ayrı kəsiklər üzrə qiymətləndirilir və daha detallı məlumat əldə olunur.
Tomosintezdə də süd vəzi müxtəlif bucaqlardan görüntülənir və əldə olunan məlumatlar kompüter sistemi tərəfindən emal edilərək toxumanın qatlar üzrə təsvirləri yaradılır.
Tomosintez adi mammoqrafiyadan nə ilə fərqlənir?
Adi rəqəmsal mammoqrafiyada süd vəzisinin ikiölçülü görüntüsü əldə edilir. Süd vəzi üçölçülü orqan olduğuna görə müxtəlif toxuma qatları görüntüdə bir-birinin üzərinə düşə bilər.
Bu vəziyyət:
- kiçik törəmələrin görünməsini çətinləşdirə bilər;
- bəzi şübhəli sahələrin dəqiq qiymətləndirilməsinə mane ola bilər;
- əlavə görüntüləmə müayinələrinə ehtiyac yarada bilər.
Tomosintez isə süd vəzi toxumasını müxtəlif qatlar üzrə göstərir. Bu zaman həkim toxumanın ayrı-ayrı sahələrini qiymətləndirə və üst-üstə düşən strukturların yaratdığı görüntü qarışıqlığını azaltmağa çalışa bilər.
Tomosintez kimlər üçün faydalı ola bilər?
Tomosintez müxtəlif klinik vəziyyətlərdə istifadə oluna bilər. Xüsusilə sıx süd vəzi toxuması olan qadınlarda bu müayinə əlavə məlumat verə bilər.
Sıx süd vəzi toxuması olan qadınlar
Sıx süd vəzi toxumasında vəzili və fibroz komponentlər daha çox olur. Bu, adi mammoqrafiyada bəzi dəyişikliklərin qiymətləndirilməsini çətinləşdirə bilər.
Tomosintez toxumaları qatlar üzrə göstərdiyinə görə üst-üstə düşən strukturların təsirini azaltmağa və şübhəli sahələri daha ətraflı qiymətləndirməyə kömək edə bilər.
Fibrokistik dəyişiklikləri olan qadınlar
Fibrokistik dəyişikliklər süd vəzisində müxtəlif sıxlıqlı sahələrin, kistaların və digər xoşxassəli dəyişikliklərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Tomosintez bu strukturların müxtəlif qatlarda qiymətləndirilməsinə imkan verərək görüntünün daha ətraflı analizinə kömək edə bilər.
Daha sıx süd vəzi toxuması olan premenopauzal qadınlar
Menopauzadan əvvəl süd vəzi toxuması bir çox qadında daha sıx olur. Bu zaman mammoqrafik görüntünün qiymətləndirilməsi çətinləşə bilər.
Tomosintez belə hallarda süd vəzi toxumasının qatlar üzrə daha ətraflı görüntülənməsinə imkan verərək əlavə diaqnostik məlumat verə bilər.
Tomosintezin əsas üstünlükləri
Şübhəli dəyişikliklərin aşkarlanmasına kömək edir
Üçölçülü görüntüləmə süd vəzi toxumasının daha ətraflı araşdırılmasına imkan verir. Bu, xüsusilə kiçik törəmələrin və struktur dəyişikliklərinin qiymətləndirilməsində faydalı ola bilər.
Qeyri-müəyyən nəticələrin azalmasına kömək edə bilər
Adi mammoqrafiyada toxumaların üst-üstə düşməsi bəzi normal strukturların şübhəli görünməsinə səbəb ola bilər.
Tomosintez həmin sahələri müxtəlif qatlarda göstərdiyi üçün bəzi qeyri-müəyyən görüntülərin daha dəqiq qiymətləndirilməsinə və əlavə müayinə ehtiyacının azalmasına kömək edə bilər.
Lazımsız biopsiyaların azalmasına kömək edə bilər
Mammoqrafiyada şübhəli görünən hər bir dəyişiklik xərçəng demək deyil. Bəzi hallarda əlavə görüntüləmə və ya biopsiya tələb oluna bilər.
Tomosintezin daha detallı görüntü təqdim etməsi bəzi şübhəli sahələrin daha düzgün qiymətləndirilməsinə imkan verə bilər. Bununla belə, biopsiyanın lazım olub-olmaması yalnız görüntüləmə nəticəsinə deyil, klinik vəziyyətə və digər müayinə nəticələrinə əsasən müəyyən edilir.
Daha ətraflı müşahidə imkanı yaradır
Tomosintez əvvəlki görüntüləmə müayinələri ilə müqayisəli qiymətləndirmə zamanı da faydalı ola bilər. Xüsusilə əvvəlki müayinələrdə müəyyən dəyişikliklər müşahidə edilibsə, onların zamanla necə dəyişdiyini qiymətləndirmək diaqnostik baxımdan əhəmiyyətlidir.
Tomosintez süd vəzi xərçənginin diaqnostikasında niyə vacibdir?
Süd vəzi xərçənginin erkən aşkarlanması xəstəliyin vaxtında qiymətləndirilməsi və müalicənin planlaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Tomosintez adi mammoqrafiyanın imkanlarını genişləndirərək süd vəzi toxumasının qatlar üzrə daha ətraflı görüntülənməsinə imkan verir. Xüsusilə sıx süd vəzi toxuması olan qadınlarda və adi mammoqrafiyada qeyri-müəyyən nəticələr zamanı əlavə diaqnostik məlumat verə bilər.
Bununla belə, tomosintez bütün qadınlar üçün eyni dərəcədə zəruri deyil. Müayinə üsulunun seçimi qadının yaşı, süd vəzi toxumasının sıxlığı, fərdi risk faktorları, şikayətləri və əvvəlki müayinələrin nəticələrinə əsasən həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Nəticə
Rəqəmsal tomosintez mammoqrafiyası süd vəzi görüntüləməsində müasir 3D texnologiyalardan biridir. Onun əsas üstünlüyü süd vəzi toxumasını müxtəlif qatlar üzrə qiymətləndirməyə və 2D mammoqrafiyada yaranan toxuma üst-üstə düşməsinin təsirini azaltmağa imkan verməsidir.
Tomosintez:
- şübhəli dəyişikliklərin daha ətraflı qiymətləndirilməsinə;
- bəzi qeyri-müəyyən nəticələrin azalmasına;
- əlavə görüntüləmə ehtiyacının azalmasına;
- sıx süd vəzi toxuması olan qadınlarda daha ətraflı diaqnostik məlumat əldə edilməsinə
kömək edə bilər.
Tomosintezin tətbiqi və digər görüntüləmə üsullarına ehtiyac qadının fərdi xüsusiyyətləri və klinik vəziyyəti nəzərə alınaraq həkim tərəfindən müəyyən edilir.
