Süd vəzisinin öz-özünə müayinəsi necə aparılır: Addım-addım təlimat

Süd vəzi sağlamlığına diqqət yetirməyin vacib hissələrindən biri döşlərin normal görünüşünü və hissini tanımaqdır. Qadın öz bədənində nəyin normal olduğunu bildikdə yeni yaranan dəyişiklikləri daha asan fərq edə və lazım gəldikdə vaxtında həkimə müraciət edə bilər.

Süd vəzisinin öz-özünə müayinəsi (BSE) qadının süd vəzilərinin görünüşünü və quruluşunu özü yoxlamasına imkan verən sadə üsuldur. Bu müayinə döşlərdə yaranan dəyişikliklər barədə məlumatlılığı artırmağa kömək edə bilər.

Bununla belə, müasir tibbi tövsiyələrdə özünümüayinə süd vəzi xərçənginin skrininq müayinəsini əvəz etmir. Amerika Xərçəng Cəmiyyəti orta riskli, simptomsuz qadınlarda rutin özünümüayinənin xərçəngdən ölüm hallarını azaltdığını göstərən kifayət qədər sübut olmadığını bildirir. Əsas məqsəd döşlərin normal görünüşü və hissi ilə tanış olmaq və yeni dəyişiklikləri vaxtında bildirməkdir.

Süd vəzi özünümüayinəsi nə zaman aparılmalıdır?

Süd vəzilərinin quruluşu və həssaslığı menstrual dövr ərzində dəyişə bilər. Buna görə müayinənin hər ay təxminən eyni vaxtda aparılması normal vəziyyətlə yeni dəyişiklikləri müqayisə etməyi asanlaşdıra bilər.

Müntəzəm menstrual dövrü olan qadınlar üçün

SingHealth-in məlumatına görə, özünümüayinə menstruasiyanın ilk günündən təxminən 1 həftə sonra aparıla bilər. Bu dövrdə döşlər adətən menstruasiya öncəsi dövrlə müqayisədə daha az həssas olur.

Əsas məqsəd müəyyən bir günü mütləq seçməkdən çox, müayinəni ardıcıl şəkildə aparmaq və döşlərinizin normal görünüşünü və hissini tanımaqdır.

Menopauza və postmenopauza dövründə

Əgər menstruasiya artıq yoxdursa, hər ay yadda saxlamaq asan olan müəyyən bir tarix seçə bilərsiniz. Məsələn, hər ayın 1-i və ya 15-i.

Ardıcıl vaxt seçmək döşlərdəki dəyişiklikləri əvvəlki aylarla müqayisə etməyə kömək edir.

Hamiləlik və əmizdirmə dövründə

Hamiləlik və südvermə zamanı döş toxumasında təbii dəyişikliklər baş verdiyi üçün döşlər əvvəlkindən daha dolğun, həssas və ya bərk hiss edilə bilər.

Bu dövrlərdə də özünümüşahidə faydalı ola bilər, lakin yeni və ya qeyri-adi dəyişiklikləri yalnız hormonal dəyişikliklərlə əlaqələndirmək olmaz. Şübhəli kütlə, davamlı lokal bərkimə və ya digər dəyişiklik müşahidə etdikdə həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.

Süd vəzisinin öz-özünə müayinəsi necə aparılır?

Özünümüayinəni bir neçə sadə mərhələdə aparmaq olar.

1. Güzgü qarşısında döşlərə baxın

Əvvəlcə qollarınızı bədəninizin yanında saxlayaraq döşlərinizə baxın. Daha sonra qollarınızı başınızın üzərinə qaldırın.

Son olaraq əllərinizi belinizə qoyaraq döş əzələlərini yüngül şəkildə gərginləşdirin.

Bu vəziyyətlərdə aşağıdakı dəyişikliklərə diqqət edin:

• döşün ölçüsündə və ya formasında yeni dəyişiklik;
• dəridə çökəklik və ya içəri çəkilmə;
• dərinin qalınlaşması və ya görünüşünün dəyişməsi;
• məmə ucunun yeni yaranmış içəri çəkilməsi;
• məmə ucunda və ya areolada qeyri-adi dəyişiklik;
• qızartı və ya şişkinlik.

SingHealth də güzgü qarşısında müxtəlif vəziyyətlərdə döşlərin ölçüsü, forması, dərisi və məmə uclarının görünüşünün yoxlanılmasını tövsiyə edir.

2. Döşləri əllə yoxlayın

Döş toxumasını yoxlamaq üçün barmaqların uclarından deyil, barmaqların yumşaq yastıqcıqlarından istifadə edin.

Müayinə zamanı:

1. Sağ döşü yoxlayarkən sağ çiyninizin altına kiçik yastıq qoyub sağ qolunuzu başınızın altına yerləşdirə bilərsiniz.
2. Sol əlin barmaqlarının yumşaq hissəsi ilə döş toxumasını yüngül təzyiqlə yoxlayın.
3. Döşün xarici hissəsindən başlayaraq kiçik dairəvi hərəkətlərlə bütün döş nahiyəsini yoxlayın.
4. Döşün yuxarı və aşağı hissələrini, döş sümüyünə yaxın sahəni və qoltuqaltı nahiyəni də yoxlayın.
5. Daha sonra eyni prosesi sol döş üçün təkrarlayın.

Məqsəd sadəcə “kütlə axtarmaq” deyil, döş toxumasının sizin üçün normal olan quruluşunu tanımaqdır.

3. Məmə uclarına diqqət edin

Məmə uclarında yeni yaranmış dəyişikliklərə diqqət yetirin.

Xüsusilə:

• səbəbsiz axıntı;
• qanlı axıntı;
• məmə ucunun yeni içəri çəkilməsi;
• qabıqlanma və ya dəri dəyişiklikləri

müşahidə olunarsa, həkimə müraciət etmək lazımdır.

Məmə ucunu sıxaraq mütləq axıntı olub-olmadığını yoxlamaq lazım deyil. Öz-özünə yaranan qeyri-adi axıntı daha çox diqqət tələb edir.

4. Qoltuqaltı nahiyəni də yoxlayın

Süd vəzi toxuması qoltuqaltı nahiyəyə qədər uzana bildiyi üçün bu sahədə yeni yaranmış şişkinlik və ya kütlə də diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Qoltuqaltında yeni və davamlı şişkinlik və ya kütlə hiss etdikdə həkim tərəfindən qiymətləndirmə aparılmalıdır.

Hansı dəyişikliklərə diqqət etmək lazımdır?

Hər döş eyni olmaya bilər və bir qədər asimmetriya normal ola bilər. Əsas məsələ sizin üçün yeni və ya əvvəlkindən fərqli olan dəyişiklikləri müəyyən etməkdir.

Aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunarsa, həkimə müraciət edin:

• yeni yaranmış və ya davamlı kütlə;
• döşdə lokal bərkimə;
• döşün ölçüsü və ya formasında yeni dəyişiklik;
• dəridə çöküklük və ya qalınlaşma;
• dəridə qızartı və ya şişkinlik;
• məmə ucunun yeni içəri çəkilməsi;
• səbəbsiz və xüsusilə qanlı məmə axıntısı;
• qoltuqaltında yeni kütlə və ya şişkinlik.

Bu əlamətlərin olması mütləq süd vəzi xərçəngi demək deyil. Bir çox döş dəyişiklikləri xoşxassəli səbəblərlə bağlı ola bilər. Lakin yeni dəyişikliklərin səbəbini müəyyən etmək üçün həkim müayinəsi vacibdir.

Özünümüayinə mamoqrafiyanı əvəz edirmi?

Xeyr.

Özünümüayinənin əsas məqsədi süd vəzilərinin normal görünüşü və hissi ilə tanış olmaqdır. Süd vəzi xərçəngi bəzən heç bir əlamət yaratmadan inkişaf edə bilər və yalnız görüntüləmə müayinəsində aşkar oluna bilər.

Amerika Xərçəng Cəmiyyəti müntəzəm süd vəzi skrininqi üçün mamoqrafiyanı əsas üsullardan biri hesab edir və orta riskli qadınlar üçün yaşa uyğun skrininq tövsiyələri verir.

Buna görə özünümüayinəni mamoqrafiyanın və həkim müayinəsinin alternativi deyil, süd vəzi sağlamlığı barədə məlumatlılığın bir hissəsi kimi qəbul etmək daha doğrudur.

Nəticə

Süd vəzisinin öz-özünə müayinəsi döşlərin normal görünüşü və quruluşu ilə tanış olmağa və yeni dəyişiklikləri vaxtında fərq etməyə kömək edə bilər. Əsas məqsəd hər ay mütləq müəyyən bir “kütlə” tapmaq deyil, sizin üçün normal olan vəziyyəti bilməkdir.

Döşdə yeni kütlə, dəri və ya məmə ucunda dəyişiklik, qeyri-adi axıntı və ya digər narahatedici əlamət müşahidə etdikdə növbəti skrininq tarixini gözləmədən həkimə müraciət edin.

Unutmayın: özünümüayinə süd vəzi xərçəngi skrininqini əvəz etmir. Yaşınıza və fərdi riskinizə uyğun mamoqrafiya və digər müayinələrin vaxtını həkiminizlə müəyyənləşdirin.