Süd vəzi biopsiyasına hazırlıq

Süd vəzi sağlamlığı ilə bağlı ən yaxşı nəticə mammoqrafiyada və ya özünümüayinədə heç bir şübhəli dəyişiklik aşkar edilməməsidir. Lakin müayinə zamanı qeyri-adi sahə aşkar edildikdə əlavə yoxlamalar lazım ola bilər.

Süd vəzi biopsiyası təyin olunması narahatlıq yarada bilər. Ancaq məlumatlı olmaq prosedurun necə aparıldığını və nə gözləməli olduğunuzu anlamağa kömək edir.

Süd vəzi biopsiyası haqqında əsas məlumatlar

Süd vəzi biopsiyası süd vəzisində şübhəli sahəni qiymətləndirmək üçün aparılan prosedurdur. Bu zaman süd vəzi toxumasından kiçik nümunə götürülür və laboratoriyada mikroskop altında araşdırılır.

Biopsiya aşağıdakı hallarda tövsiyə oluna bilər:

• süd vəzisində düyün və ya qalınlaşma hiss edildikdə;
• həkim süd vəzi xərçəngindən şübhələndikdə;
• mammoqrafiyada şübhəli sahə aşkarlandıqda;
• ultrasəs və ya MRT müayinəsində qeyri-adi dəyişiklik görüldükdə;
• məmə ucunda və ya areolada qabıqlanma, soyulma, çökəklik və ya qanlı ifrazat olduqda.

Biopsiya zamanı həkim (cərrah və ya radioloq) toxuma nümunəsi götürür. Bu nümunə süd vəzi düyünündə və ya digər şübhəli dəyişikliklərdə hüceyrə quruluşunu qiymətləndirməyə kömək edir.

Biopsiya nəticələri:

• əlavə əməliyyat lazım olub-olmadığını;
• hansı müalicənin uyğun olduğunu

müəyyən etməyə kömək edir.

Biopsiyadan əvvəl həkimə veriləcək suallar

Biopsiyadan əvvəl prosedur barədə həkimlə danışmaq vacibdir.

Verə biləcəyiniz suallar:

• Biopsiya dəqiq olaraq hansı nahiyədən götürüləcək?
• Hansı biopsiya üsulundan istifadə ediləcək?
• Düyünün bir hissəsi, yoxsa hamısı çıxarılacaq?
• Hansı növ keyitmə istifadə olunacaq?
• Prosedur zamanı oyaq olacağam?
• Biopsiyadan sonra çapıq qalacaqmı?
• Nə vaxt gündəlik fəaliyyətlərə qayıda bilərəm?
• Götürülən toxumada hansı analizlər aparılacaq?
• Nəticələr nə vaxt hazır olacaq?

Süd vəzi biopsiyasına necə hazırlaşmaq lazımdır?

Biopsiyadan əvvəl həkimə aşağıdakılar barədə məlumat verin:

• qəbul etdiyiniz dərmanlar;
• allergiyalar;
• uzun müddət üzüüstə uzanmaqda çətinlik olub-olmaması.

Biopsiyaya gedərkən büstqalter geyinmək tövsiyə olunur. Prosedurdan sonra biopsiya nahiyəsinə soyuq kompres qoyula bilər və büstqalter həmin kompresi saxlamağa və süd vəzisinə dəstək verməyə kömək edir.

Süd vəzi biopsiyasının növləri

Biopsiyanın növü süd vəzisindəki dəyişikliklərin:

• ölçüsündən;
• yerləşməsindən;
• xüsusiyyətlərindən

asılı olaraq seçilir.

İncə iynə biopsiyası (Fine-needle aspiration biopsy)

Bu ən sadə biopsiya üsullarından biridir.

Prosedur zamanı:

• nazik iynə düyünə daxil edilir;
• iynəyə qoşulmuş şpris vasitəsilə hüceyrə və ya maye nümunəsi götürülür.

Bu üsul xüsusilə kistaların və bəzi düyünlərin qiymətləndirilməsində istifadə olunur.

Qalın iynə biopsiyası (Core needle biopsy)

Bu üsulda xüsusi içiboş iynə vasitəsilə süd vəzi toxumasından kiçik hissələr götürülür.

Nümunələr adətən düyünün ölçüsündə kiçik toxuma parçaları olur.

Biopsiya çox vaxt görüntüləmə nəzarəti altında aparılır:

• ultrasəs;
• stereotaktik mammoqrafiya;
• MRT.

Biopsiya edilən nahiyəni sonradan izləmək üçün həmin yerə kiçik metal marker yerləşdirilə bilər.

Cərrahi biopsiya

Bu üsul zamanı süd vəzisindəki düyünün bir hissəsi və ya hamısı əməliyyatla çıxarılır.

Adətən:

• əməliyyat otağında;
• yerli keyitmə altında;
• bəzən sakitləşdirici dərmanlarla birlikdə

aparılır.

Əgər düyün əllə hiss olunmursa, radioloq əməliyyatdan əvvəl tel lokalizasiyası üsulundan istifadə edə bilər.

Bu zaman nazik tel görüntüləmə vasitəsilə düyünün olduğu sahəyə yerləşdirilir və cərraha həmin nahiyəni tapmağa kömək edir.

Süd vəzi biopsiyasından sonra

Biopsiyadan sonra adətən həmin gün evə getmək mümkündür.

Biopsiya yerində ola bilər:

• sarğı;
• buz paketi;
• tikiş;
• xüsusi yapışqan.

Həkim yara yerinə qulluq qaydalarını izah edir.

Əksər hallarda:

• növbəti gün gündəlik fəaliyyətlərə qayıtmaq mümkündür;
• göyərmə və həssaslıq normal hesab olunur.

Şişkinliyi və göyərməni azaltmaq üçün:

• ilk 1–2 gün buz kompresindən istifadə etmək;
• ilk həftə dəstəkləyici büstqalter taxmaq

faydalı ola bilər.

Ağrı zamanı həkimin məsləhəti ilə aspirin tərkibli olmayan ağrıkəsicilər istifadə edilə bilər.

Biopsiya nəticələri nə vaxt hazır olur?

Biopsiya nəticələrinin çıxması adətən bir neçə gün–2 həftə çəkə bilər.

Bu müddətdə götürülən toxuma laboratoriyada:

• mikroskop altında;
• xüsusi analizlərlə

araşdırılır.

Biopsiya nəticələri nə göstərə bilər?

Xoşxassəli nəticələr

Əgər nəticələrdə xərçəng aşkarlanmazsa, həkim görüntüləmə nəticələri ilə birlikdə vəziyyəti qiymətləndirir.

Bəzi hallarda:

• əlavə izləmə;
• təkrar biopsiya;
• əlavə müayinə

lazım ola bilər.

Süd vəzi xərçəngi aşkar olunarsa

Patoloji hesabatda adətən aşağıdakılar göstərilir:

• xərçəngin tipi;
• şişin xüsusiyyətləri;
• hormon reseptorlarının vəziyyəti (məsələn, ER və PR);
• HER2 statusu.

Bu məlumatlara əsasən həkim xəstəyə uyğun fərdi müalicə planı hazırlayır.

Süd vəzi biopsiyası süd vəzisindəki şübhəli dəyişikliklərin səbəbini müəyyən etmək üçün vacib və dəqiq müayinə üsuludur. Biopsiya təyin olunması xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinənin məqsədi dəyişikliklərin xoşxassəli, yoxsa bədxassəli olduğunu müəyyən etmək və lazım olduqda ən uyğun müalicəni seçməkdir.