Döş biopsiyasından sonra nə baş verir?

Döş biopsiyasından sonra bərpa prosesi edilən biopsiyanın növündən və istifadə olunan anesteziyadan asılıdır.

Əgər prosedur ümumi anesteziya altında aparılıbsa, xəstə əvvəlcə müşahidə otağına köçürülür. Burada qan təzyiqi, nəbz və tənəffüs kimi həyati göstəricilər izlənilir. Vəziyyət stabilləşdikdən sonra xəstə palataya yerləşdirilir və ya evə buraxılır. Ambulator şəraitdə aparılan biopsiyadan sonra isə xəstənin evə təhlükəsiz şəkildə qayıtması üçün yanında onu aparacaq bir nəfərin olması tövsiyə edilir.

Əgər biopsiya yerli keyitmə ilə aparılıbsa, qısa müşahidə müddətindən sonra xəstə həmin gün evə buraxılır.

Həkim biopsiyanın növünə və xəstənin ümumi vəziyyətinə əsasən fərdi bərpa planı və tövsiyələr təqdim edir. Döş biopsiyasının əsas növləri bunlardır:

· İncə iynə biopsiyası (Fine Needle Aspiration – FNA): nazik iynə vasitəsilə az miqdarda hüceyrə və ya maye nümunəsi götürülür.

· Qalın iynə (Core Needle) biopsiyası: daha iri iynə ilə toxuma nümunəsi əldə edilir və diaqnoz üçün daha çox məlumat verir.

· Cərrahi biopsiya: şübhəli nahiyənin bir hissəsi və ya tamamilə çıxarılır.

Döş biopsiyasından sonra sağalma müddəti

Sağalma müddəti biopsiyanın növündən asılı olaraq dəyişir.

· İynə biopsiyalarından sonra əksər qadınlar 24–48 saat ərzində gündəlik fəaliyyətlərinə qayıda bilirlər.

· Cərrahi biopsiyadan sonra isə kəsik və tikiş olduğu üçün sağalma adətən 1–2 həftə davam edir. Bəzi hallarda tam sağalma daha uzun çəkə bilər.

Həkim sağalma müddəti ərzində fiziki fəaliyyət, yara baxımı və nəzarət müayinələri barədə ətraflı məlumat verir.

Döş biopsiyasından sonra ağrı və narahatlıq

Biopsiyadan sonra bir neçə gün davam edən yüngül və ya orta dərəcəli ağrı normal hesab olunur. Ağrını azaltmaq üçün həkimin məsləhət gördüyü parasetamol kimi reseptsiz ağrıkəsicilər istifadə oluna bilər.

Core needle biopsiyası zamanı biopsiya sahəsini sonrakı müayinələrdə asan tapmaq üçün toxuma daxilinə çox kiçik, susam dənəsi ölçüsündə titan marker yerləşdirilə bilər. Bu markerlər təhlükəsiz hesab olunur və nadir hallarda ətraf toxumalara təzyiq göstərərək bir neçə həftə və ya ay davam edən yüngül sinir ağrısı yarada bilər.

Sinir mənşəli ağrı aşağıdakı hisslərlə özünü göstərə bilər:

· iynəbatma hissi;

· keyimə və ya qarışqa gəzməsi hissi;

· sancıcı və ya yanıcı ağrı.

Əgər ağrı bir neçə ay davam edərsə və ya qola yayılarsa, mütləq həkimə məlumat verilməlidir.

Göyərmə və hematoma

Biopsiyadan sonra biopsiya nahiyəsində göyərmə və ya hematoma (dəri altında qan toplanması) yarana bilər. Bu, prosedurdan sonra rast gəlinən normal hallardandır və adətən bir neçə həftə ərzində öz-özünə sorulur.

Biopsiya yerinə qulluq

Əgər kəsik üzərində xüsusi yapışqan zolaqlar (steri-strip) varsa, onlar təxminən bir həftə və ya öz-özünə düşənə qədər saxlanmalıdır.

Yara nahiyəsinə qulluq üçün aşağıdakılar tövsiyə edilir:

· Nahiyəni hər gün ilıq su və sabunla yumşaq şəkildə yuyun.

· Təmiz dəsmalla ehtiyatla qurulayın.

· Hidrogen peroksid və ya spirt istifadə etməyin, çünki bunlar sağalmanı ləngidə bilər.

· Əgər yara paltara sürtünür və ya az miqdarda ifrazat varsa, steril tənziflə örtmək və sarğını hər gün dəyişmək məsləhətdir.

· Yara nahiyəsini təmiz və quru saxlamaq vacibdir.

Ağrının azaldılması

Biopsiyadan sonrakı narahatlığı azaltmaq üçün aşağıdakı tədbirlər faydalıdır:

· Dəsmala bükülmüş buz paketini hər dəfə 15–20 dəqiqə olmaqla gün ərzində bir neçə dəfə tətbiq etmək;

· Döşü yaxşı dəstəkləyən, rahat büstqalter geyinmək;

· Həkimin tövsiyə etdiyi ağrıkəsicilərdən istifadə etmək.

Dərmanların qəbulu

Əgər biopsiyadan əvvəl qan durulaşdırıcı və ya digər dərmanlar qəbul edilirdisə, onların nə vaxt yenidən başlanacağı barədə qərarı həkim verir. Lazım olduqda yeni dərmanlar da təyin edilə bilər.

Fiziki fəaliyyət

Yüngül gəzinti qan dövranını yaxşılaşdırdığı üçün tövsiyə olunur. Bununla belə, ilk 1–2 həftə ərzində aşağıdakı fəaliyyətlərdən çəkinmək məsləhətdir:

· ağır yük qaldırmaq;

· intensiv idman məşqləri;

· qol və çiyin əzələlərini həddindən artıq yoran hərəkətlər;

· üzgüçülük və yaranın islanmasına səbəb olan fəaliyyətlər (həkim icazə verənə qədər).

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı əlamətlərdən hər hansı biri yaranarsa, gecikmədən həkimə müraciət edilməlidir:

· yüksək hərarət;

· biopsiya nahiyəsində artan qızartı, şişkinlik və ya irinli axıntı;

· güclənən və keçməyən ağrı;

· davamlı və ya həddindən artıq qanaxma;

· döşdə sürətlə böyüyən hematoma və ya şişkinlik.

Ümumilikdə, döş biopsiyası təhlükəsiz prosedur hesab olunur və əksər qadınlar qısa müddətdə normal həyat tərzinə qayıdırlar. Həkimin verdiyi tövsiyələrə əməl etmək sağalmanı sürətləndirir və mümkün ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.