Ultrasəs nəzarətli süd vəzi biopsiyası
Ultrasəs nəzarətli süd vəzi biopsiyası süd vəzisindəki kütləni və ya şübhəli dəyişiklikləri müəyyən etmək və mikroskop altında araşdırmaq üçün toxuma nümunəsi götürmək məqsədilə istifadə edilən prosedurdur.
Bu üsul cərrahi biopsiyadan daha az invazivdir, adətən az və ya heç bir çapıq buraxmır və ionlaşdırıcı şüalanmadan istifadə etmir.
Həkimə aşağıdakı məlumatlar bildirilməlidir:
- yaxın zamanda keçirilmiş xəstəliklər və tibbi vəziyyətlər;
- allergiyalar, xüsusilə anesteziya dərmanlarına qarşı allergiya;
- qəbul edilən bütün dərmanlar, o cümlədən bitki mənşəli əlavələr və aspirin.
Adətən prosedurdan 3–5 gün əvvəl aspirin və qan durulaşdırıcı dərmanların qəbulunun dayandırılması tövsiyə oluna bilər. Prosedura rahat geyimlə gəlmək və zinət əşyalarını çıxarmaq məsləhətdir.
Ultrasəs nəzarətli süd vəzi biopsiyası nədir?
Müayinə, mammoqrafiya və digər görüntüləmə üsulları süd vəzisində kütlə və ya dəyişiklikləri aşkar edə bilər. Lakin bu müayinələr həmin dəyişikliklərin xoşxassəli (xərçəng olmayan) və ya bədxassəli olduğunu həmişə dəqiq göstərə bilmir.
Süd vəzi biopsiyası şübhəli nahiyədən kiçik toxuma nümunəsi götürülərək laboratoriyada yoxlanılması prosesidir.
Biopsiya iki üsulla aparıla bilər:
- cərrahi biopsiya;
- görüntüləmə nəzarəti ilə iynə biopsiyası.
Ultrasəs nəzarətli biopsiyada həkim süd vəzisindəki dəyişmiş sahəni real vaxtda görmək üçün ultrasəs görüntülərindən istifadə edir və iynəni dəqiq həmin nahiyəyə yönəldir.
Ultrasəs nəzarətli biopsiya hansı hallarda aparılır?
Bu prosedur aşağıdakı hallarda tövsiyə edilə bilər:
- ultrasəs müayinəsində şübhəli bərk kütlə aşkar edildikdə;
- süd vəzi toxumasının quruluşunda dəyişiklik olduqda;
- qeyri-adi toxuma sahəsi müşahidə edildikdə;
- əllə hiss edilən kütlənin əlavə qiymətləndirilməsi lazım olduqda.
Ultrasəs nəzarəti ilə bir neçə növ biopsiya aparıla bilər:
Nazik iynə biopsiyası (Fine Needle Aspiration – FNA)
Bu üsulda çox nazik iynə vasitəsilə kütlədən maye və ya hüceyrə nümunəsi götürülür.
Kəsici iynə biopsiyası (Core Needle Biopsy)
Bu üsulda daha qalın içi boş iynə istifadə edilir və süd vəzi toxumasından kiçik hissələr götürülür.
Vakuum dəstəkli biopsiya (Vacuum-Assisted Biopsy)
Xüsusi vakuum cihazı vasitəsilə bir iynə girişindən bir neçə toxuma nümunəsi alınır.
Lokallaşdırma proseduru
Bəzi hallarda əməliyyatdan əvvəl şübhəli sahənin dəqiq yerini göstərmək üçün xüsusi marker və ya nazik tel yerləşdirilə bilər.
Ultrasəs nəzarətli biopsiyaya necə hazırlaşmaq lazımdır?
Prosedurdan əvvəl:
- rahat və boş geyim geyinin;
- qəbul etdiyiniz dərmanlar barədə həkimə məlumat verin;
- aspirin və qan durulaşdırıcı preparatlar qəbul edirsinizsə bunu bildirin;
- anesteziyaya qarşı allergiyanız varsa xəbər verin;
- hamiləlik ehtimalı varsa həkimə məlumat verin.
Bəzi hallarda prosedurdan sonra evə getmək üçün sizi müşayiət edən şəxsin olması tövsiyə oluna bilər.
Prosedur necə həyata keçirilir?
- Pasiyent müayinə masasında uzandırılır.
- Süd vəzi ultrasəs cihazı ilə görüntülənir.
- Biopsiya ediləcək nahiyəyə yerli keyləşdirici dərman vurulur.
- Dəridə çox kiçik kəsik edilir.
- Ultrasəs görüntüsü altında iynə şübhəli sahəyə yönəldilir.
- Toxuma nümunələri götürülür.
- Lazım olduqda həmin yerə kiçik metal marker yerləşdirilir.
- Nahiyəyə sarğı qoyulur.
Prosedur adətən təxminən 1 saat ərzində tamamlanır.
Biopsiya zamanı nə hiss olunur?
Əksər insanlarda ciddi ağrı olmur.
Xəstələr daha çox:
- iynə vurularkən qısa müddətli sancı;
- təzyiq hissi;
- biopsiya zamanı klik səsləri
hiss edə bilərlər.
Keyləşdirici dərmanın təsiri ilə prosedur zamanı narahatlıq minimum olur.
Biopsiyadan sonra nə baş verir?
Biopsiyadan sonra:
- yüngül ağrı;
- göyərmə;
- şişkinlik
normal hesab edilə bilər.
Həkim tövsiyə edə bilər:
- soyuq kompres istifadə etmək;
- ağrı üçün reseptsiz ağrıkəsici qəbul etmək;
- 24 saat ağır fiziki fəaliyyətdən uzaq durmaq.
Aşağıdakı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır:
- güclü qanaxma;
- artan şişkinlik;
- qızartı və istilik;
- irinli axıntı;
- güclü ağrı.
Nəticələr necə qiymətləndirilir?
Götürülmüş toxuma nümunəsi patologiya laboratoriyasına göndərilir.
Patoloq mikroskop altında nümunəni araşdıraraq müəyyən edir:
- toxumanın normal olub-olmamasını;
- xoşxassəli dəyişiklikləri;
- xərçəng hüceyrələrinin olub-olmamasını.
Nəticələr əsasında həkim növbəti müalicə və ya müşahidə planını müəyyən edir.
Ultrasəs nəzarətli süd vəzi biopsiyasının üstünlükləri
Üstünlüklərinə daxildir:
- cərrahi biopsiyadan daha az invaziv olması;
- kiçik və ya heç olmayan çapıq;
- radiasiya istifadə edilməməsi;
- real vaxtda iynənin izlənməsi;
- qısa sağalma müddəti;
- yüksək dəqiqliklə toxuma nümunəsi əldə edilməsi.
Mümkün risklər
Nadir hallarda aşağıdakılar yarana bilər:
- qanaxma;
- hematoma (dəri altında qan toplanması);
- infeksiya;
- müvəqqəti ağrı və narahatlıq.
Ümumilikdə ultrasəs nəzarətli süd vəzi biopsiyası süd vəzi xərçəngi və digər dəyişikliklərin diaqnostikasında təhlükəsiz və effektiv üsullardan biridir.
