Rəqəmsal tomosintez mammoqrafiyası nədir? Süd vəzisinin 3D görüntülənməsində yeni texnologiya
Süd vəzi xəstəliklərinin, xüsusilə süd vəzi xərçənginin erkən aşkarlanması üçün istifadə olunan görüntüləmə üsulları daim inkişaf edir. Bu sahədə müasir texnologiyalardan biri rəqəmsal tomosintez mammoqrafiyasıdır (Digital Breast Tomosynthesis – DBT).
Ənənəvi rəqəmsal 2D mammoqrafiyada üçölçülü orqan olan süd vəzisinin ikiölçülü görüntüsü əldə edilir. Bu zaman süd vəzi toxumalarının müxtəlif qatları bir-birinin üzərinə düşə və bəzi kiçik dəyişikliklərin aşkarlanmasını çətinləşdirə bilər.
Rəqəmsal tomosintez isə süd vəzi toxumasını müxtəlif qatlar üzrə qiymətləndirməyə və daha detallı, 3D təsvir əldə etməyə imkan verir. Bu səbəbdən tomosintez müasir mammoqrafiyanın inkişaf etmiş formalarından biri hesab olunur.
Rəqəmsal tomosintez necə işləyir?
Tomosintez zamanı mammoqrafiya cihazı süd vəzisinin müxtəlif bucaqlardan çoxsaylı rentgen görüntülərini əldə edir. Daha sonra toplanan məlumatlar kompüter sistemi tərəfindən emal edilir və süd vəzisinin müxtəlif dərinliklər üzrə təsvirləri yaradılır.
Müayinə zamanı:
- cihaz süd vəzisinin müxtəlif bucaqlardan bir neçə görüntüsünü çəkir;
- əldə olunan məlumatlar xüsusi kompüter proqramı vasitəsilə emal edilir;
- süd vəzi toxuması müxtəlif qatlar üzrə görüntülənir;
- həkim bu görüntüləri ayrı-ayrılıqda qiymətləndirərək şübhəli sahələri daha ətraflı analiz edə bilir.
Tomosintezin iş prinsipi müəyyən qədər kompüter tomoqrafiyasını xatırlatsa da, bu müayinələr texniki baxımdan eyni deyil. Tomosintezdə süd vəzi müxtəlif bucaqlardan çəkilmiş görüntülər əsasında qatlar üzrə qiymətləndirilir.
Tomosintezin üstünlükləri
Toxumaların üst-üstə düşməsini azaldır
Adi 2D mammoqrafiyada süd vəzi toxumalarının müxtəlif qatları bir-birinin üzərinə düşə bilər. Bu, bəzi törəmələrin görüntüdə gizlənməsinə və ya normal toxumanın şübhəli görünməsinə səbəb ola bilər.
Tomosintez toxumaları müxtəlif qatlar üzrə göstərdiyi üçün üst-üstə düşmə effektini azaltmağa və görüntünün daha aydın qiymətləndirilməsinə kömək edir.
Kiçik dəyişikliklərin aşkarlanmasını yaxşılaşdıra bilər
3D görüntüləmə süd vəzi toxumasındakı bəzi dəyişikliklərin daha ətraflı qiymətləndirilməsinə imkan verir. Xüsusilə kiçik törəmələr, struktur dəyişiklikləri və qeyri-adi sahələr tomosintez vasitəsilə daha dəqiq analiz edilə bilər.
Diaqnostik qiymətləndirməyə kömək edir
Tomosintez zamanı həkim şübhəli sahənin:
- formasını;
- ölçüsünü;
- yerləşməsini;
- ətraf toxumalarla münasibətini
daha ətraflı qiymətləndirə bilər.
Bu məlumatlar əlavə müayinələrə ehtiyacın müəyyənləşdirilməsinə və diaqnostik qərarın verilməsinə kömək edə bilər.
Rəqəmsal tomosintez hansı hallarda istifadə olunur?
Tomosintez müxtəlif klinik vəziyyətlərdə tətbiq oluna bilər. Bunlara süd vəzi xərçənginin erkən aşkarlanması məqsədilə skrininq, adi mammoqrafiyada qeyri-müəyyən və ya şübhəli sahələrin daha ətraflı qiymətləndirilməsi, sıx süd vəzi toxumasının müayinəsi və əvvəlki müayinələrin nəticələri ilə müqayisəli qiymətləndirmə daxildir.
Tomosintezin konkret olaraq hansı halda aparılmasına qadının yaşı, süd vəzi xərçəngi riski, şikayətləri, süd vəzilərinin quruluşu və əvvəlki müayinələrin nəticələri nəzərə alınaraq həkim qərar verir.
Rəqəmsal tomosintez və adi rəqəmsal mammoqrafiya arasındakı fərq
Rəqəmsal mammoqrafiya (2D): Süd vəzisinin ikiölçülü görüntüsünü yaradır və toxumaların üst-üstə düşməsi bəzi dəyişikliklərin qiymətləndirilməsini çətinləşdirə bilər.
Rəqəmsal tomosintez (3D): Süd vəzisini müxtəlif qatlar üzrə görüntüləyir, toxumaların üst-üstə düşmə təsirini azaldır və şübhəli sahələrin daha ətraflı qiymətləndirilməsinə imkan verir.
Rəqəmsal tomosintez təhlükəsizdirmi?
Tomosintez də mammoqrafiya kimi rentgen şüalarından istifadə edir. Müasir cihazlarda radiasiya dozası nəzarətdə saxlanılır və müayinə tibbi göstərişlərə uyğun aparılır.
Hər bir rentgen müayinəsində olduğu kimi, tomosintezin də faydası və mümkün radiasiya riski həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Xüsusilə hamiləlik ehtimalı olduqda müayinədən əvvəl həkimə məlumat vermək vacibdir.
Nəticə
Rəqəmsal tomosintez mammoqrafiyası süd vəzi görüntülənməsində müasir texnologiyalardan biridir. Adi 2D mammoqrafiyadan fərqli olaraq, süd vəzi toxumasını müxtəlif qatlar üzrə qiymətləndirməyə imkan verir və toxumaların üst-üstə düşməsi səbəbindən yaranan bəzi məhdudiyyətləri azaltmağa kömək edə bilər.
Xüsusilə sıx süd vəzi toxuması olan qadınlarda və adi mammoqrafiyada aydın olmayan və ya şübhəli dəyişikliklərin qiymətləndirilməsində tomosintez faydalı ola bilər.
Müayinə üsulunun seçimi qadının yaşı, risk faktorları, şikayətləri və əvvəlki müayinələrin nəticələri nəzərə alınaraq həkim tərəfindən müəyyən edilir.
