Tomosintez və şüalanma dozası
Rəqəmsal mammoqrafiya texnologiyalarının inkişafı ilə süd vəzi xəstəliklərinin daha ətraflı qiymətləndirilməsinə imkan verən müasir görüntüləmə üsullarından biri rəqəmsal tomosintez mammoqrafiyasıdır (Digital Breast Tomosynthesis – DBT).
Tomosintez süd vəzi toxumasını müxtəlif bucaqlardan görüntüləyərək onun qatlar üzrə qiymətləndirilməsinə imkan verir. Bu üsul 2D rəqəmsal mammoqrafiyadan daha ətraflı görüntü təqdim etsə də, müasir cihazlarda şüalanma dozası xüsusi nəzarət altında saxlanılır.
Tomosintez zamanı şüalanma dozası nə qədərdir?
Tomosintez də adi mammoqrafiya kimi rentgen şüalarından istifadə edir. Müasir cihazların bir qismində tomosintez müayinəsi zamanı alınan şüalanma dozası istifadə olunan protokoldan və görüntüləmə rejimindən asılı olaraq aşağı səviyyədə saxlanılır.
Bəzi sistemlərdə 2D rəqəmsal mammoqrafiya ilə tomosintezin bir görüntüləmə mövqeyi üzrə dozası bir-birinə yaxın ola bilər. Bununla belə, ümumi doza cihazın texniki xüsusiyyətlərindən, çəkiliş protokolundan və 2D görüntünün ayrıca əldə edilib-edilməməsindən asılıdır.
Bu səbəbdən tomosintezin daha detallı görüntü yaratması onun avtomatik olaraq daha yüksək radiasiya dozası verdiyi anlamına gəlmir.
Tomosintez ümumi şüalanma dozasını necə azalda bilər?
Standart 2D rəqəmsal mammoqrafiya zamanı bəzi sahələr qeyri-müəyyən və ya şübhəli göründükdə əlavə rentgen görüntülərinə ehtiyac yarana bilər.
Əlavə görüntülər:
- süd vəzisinin fərqli proyeksiyalarda yenidən çəkilməsini;
- əlavə görüntüləmə prosedurlarını;
- əlavə rentgen şüalanmasını
tələb edə bilər.
Tomosintez süd vəzi toxumasını müxtəlif bucaqlardan və qatlar üzrə qiymətləndirməyə imkan verdiyi üçün bəzi hallarda əlavə mammoqrafik çəkilişlərə ehtiyacı azaltmağa kömək edə bilər.
Nəticədə bəzi pasiyentlərdə:
- əlavə görüntüləmələrin sayı azala bilər;
- diaqnostik proses daha səmərəli həyata keçirilə bilər;
- təkrar rentgen çəkilişlərinə ehtiyac azalaraq ümumi şüalanma dozasının aşağı düşməsinə kömək edə bilər.
Lakin bu üstünlük hər bir pasiyent üçün eyni olmur və ümumi şüalanma dozası müayinənin protokolundan asılıdır.
Tomosintez zamanı radiasiya riski varmı?
Tomosintez aşağı dozalı rentgen şüalanmasından istifadə edən müayinə üsuludur. Müasir cihazlarda görüntü keyfiyyəti ilə şüalanma dozası arasında optimal balansın yaradılmasına çalışılır.
İstənilən rentgen müayinəsində olduğu kimi, tomosintezdə də müəyyən miqdarda radiasiya təsiri mövcuddur. Buna görə müayinə tibbi göstərişlərə uyğun aparılmalı və pasiyentin fərdi vəziyyəti nəzərə alınmalıdır.
Xüsusilə hamiləlik ehtimalı olduqda müayinədən əvvəl həkimə məlumat vermək vacibdir.
Nəticə
Rəqəmsal tomosintez mammoqrafiyası süd vəzi toxumasının daha ətraflı və qatlar üzrə qiymətləndirilməsinə imkan verən müasir görüntüləmə texnologiyasıdır. Tomosintez zamanı rentgen şüalarından istifadə olunsa da, müasir cihazlarda şüalanma dozası nəzarətdə saxlanılır.
Bəzi hallarda tomosintez daha ətraflı ilkin görüntüləmə təmin etməklə əlavə mammoqrafik çəkilişlərə ehtiyacı azaltmağa və bununla da ümumi şüalanma dozasının aşağı düşməsinə kömək edə bilər.
Tomosintez və klassik mammoqrafiya arasında seçim qadının yaşı, süd vəzi toxumasının xüsusiyyətləri, fərdi risk faktorları və klinik vəziyyəti nəzərə alınaraq həkim tərəfindən müəyyən edilir.
